Kendini Daha Özgüvenli Hissetmene Yardımcı Olacak 5 Davranış
Özgüvenli olmak, her ortamda rahat davranmak, hiç heyecanlanmamak ya da kendinden hiçbir zaman şüphe etmemek değildir.
Kendine güvenen insanlar da utanır, gerilir, yanlış anlaşılmaktan korkar ve bazen ne söyleyeceğini bilemez. Aradaki fark, bu duyguları kendilerini tamamen geri çekmek için kullanmamalarıdır.
Özgüvenin temelleri çocuklukta atılabilir. Büyürken nasıl eleştirildiğin, ne kadar desteklendiğin, hatalarına nasıl karşılık verildiği ve kendini ifade etmene ne kadar alan açıldığı bugün kendine bakışını etkileyebilir. Fakat geçmişin etkili olması, bugünkü özgüveninin değişmeyeceği anlamına gelmez.
Kendini ifade ettiğin, küçük bir sorumluluğu tamamladığın veya çekindiğin bir şeyi denediğin her an zihnine yeni bir bilgi verirsin: “Bunu yapabiliyorum.” Özgüveni artırmaya yardımcı olabilecek davranışlar da tam olarak bu küçük deneyimlerin içinde oluşur.
1. İletişim kurarken göz temasından kaçma
Kendini güvensiz hissettiğinde konuşurken gözlerini kaçırabilir, yere bakabilir veya söylediklerini hızla tamamlayıp geri çekilmek isteyebilirsin. Göz teması kurmak ise hem karşındaki kişiyi gerçekten dinlemene hem de konuşmanın içinde kalmana yardımcı olur.
Ancak bu, karşındaki insanın gözlerinin içine hiç durmadan bakman gerektiği anlamına gelmez. Sürekli ve kesintisiz bakış doğal değildir; karşı tarafı da rahatsız edebilir. Konuşurken zaman zaman göz teması kurmak, düşünürken kısa süreliğine başka bir noktaya bakmak ve ardından yeniden konuşmaya dönmek yeterlidir.
Burada amaç güçlü görünmeye çalışmak değil, iletişim sırasında ortadan kaybolmamaktır. Söylediğin şeyin bir değeri olduğunu kabul ederek konuşmanın içinde kalmaktır.
2. Kendine küçük sözler ver ve onları tut
Özgüven yalnızca dış görünüş, duruş veya konuşma biçimiyle oluşmaz. Kendinle kurduğun güven ilişkisi de özgüveninin önemli bir parçasıdır. Kendine sürekli büyük sözler verip bunları yerine getirmediğinde, zamanla kendi kararlarının ağırlığı azalır: “Pazartesi başlayacağım”, “Her gün iki saat çalışacağım”, “Bundan sonra hiçbir şeyi ertelemeyeceğim”...
Bu sözler ilk anda motive edici gelebilir. Fakat uygulanmadığında zihninde yeni bir kanıt oluşturur: “Ben söylediklerimi yapmıyorum.” Bu nedenle hedefini küçültmek, hedefinden vazgeçmek değildir. Her gün iki saat çalışmak yerine yirmi dakika çalışabilirsin. Her sabah spor yapmak yerine haftada iki gün yürüyebilirsin. Bütün projeyi tamamlamak yerine bugün yalnızca ilk bölümü hazırlayabilirsin.
Önemli Çıkarım:
Önemli olan kendine büyük bir söz vermek değil, verdiğin sözün arkasında durabilmektir. Çünkü özgüven biraz da kendine şunu gösterebilmektir: “Ben kendimi yarı yolda bırakmıyorum.”
3. Kaçındığın şeylere küçük adımlarla yaklaş
Özgüven eksikliği çoğu zaman kaçınmayla güçlenir. Tek başına bir yere gitmekten çekindiğin için gitmezsin; gitmedikçe tek başına yapamayacağına daha çok inanırsın. Topluluk içinde konuşmaktan korktuğun için susarsın; sustukça deneyim kazanamaz ve konuşma fikrini daha da büyütürsün. Sınır koymaktan çekindiğin için her talebi kabul edersin; zamanla kendi fikrini söylemenin ilişkileri bozacağına inanmaya başlarsın.
Kaçınmak o anda rahatlatır. Fakat uzun vadede korktuğun şeyin gerçekten tehlikeli olduğu inancını güçlendirir. Bu yüzden kendini bir anda en zor durumun içine atman gerekmez. Daha küçük bir adımla başlayabilirsin:
- Tek başına uzun bir yolculuk yapmak yerine bir kafede kısa süre oturabilirsin.
- Kalabalık bir ortamda uzun konuşmak yerine bir konuda tek cümleyle fikrini söyleyebilirsin.
- Her konuda sınır koymaya çalışmak yerine istemediğin küçük bir talebe hayır diyebilirsin.
Özgüveni büyüten şey, korkunun tamamen ortadan kalkması değildir. Korktuğun hâlde hareket edebildiğini görmendir.
4. Olumlu düşünmeye değil, daha gerçekçi düşünmeye çalış
“Her şey güzel olacak”, “Ben her şeyi başarabilirim”, “Hiçbir şeyden korkmuyorum”... Bu tür cümleler bazen iyi hissettirebilir. Fakat içinde bunlara inanmadığında gerçek bir değişim yaratmaz. Özgüven için ihtiyacın olan şey sürekli olumlu düşünmek değil, kendine daha dengeli bakabilmektir.
Zihninin korkuyu kesin bir gerçek gibi sunmasını engellemek için:
“Kesin başarısız olacağım” yerine: “Zorlanabilirim ama hazırlık yapabilirim.”
“Herkes beni yetersiz bulacak” yerine: “İnsanların ne düşüneceğini kesin olarak bilmiyorum.”
“Bunu yapamıyorum” yerine: “Bu konuda henüz yeterince deneyimim yok” diyebilirsin.
Bu cümleler sana kusursuz bir sonuç vadetmez. Fakat gerçekçi düşünmek, riskleri inkâr etmek de değildir. Elindeki imkânları da en az korkuların kadar hesaba katmaktır.
5. Konuşurken kendini küçültme
Kendini güvensiz hissettiğinde hızlı konuşabilir, cümlelerini yarım bırakabilir veya söylediklerini daha baştan değersizleştirebilirsin: “Belki saçma gelecek ama…”, “Ben pek bilmiyorum gerçi…”, “Yanlış da düşünüyor olabilirim ama…”
Bu cümleler bazen nezaket gibi görünür. Fakat sık kullanıldığında fikrini daha söylemeden geri çekmene neden olur. Daha yavaş konuşmak, cümleni tamamlamak ve düşünmek için kısa bir ara vermek sana iletişim sırasında daha fazla alan sağlar.
Bu, yapay biçimde ağır konuşman veya güçlü görünmeye çalışman gerektiği anlamına gelmez. Sadece aceleyle kendini açıklamaya ve onay almaya çalışma. Bir fikir söylediğinde hemen savunmaya geçmek zorunda değilsin. Bir sorunun cevabını bilmiyorsan düşünmek için zaman isteyebilirsin. Birisi sözünü kestiğinde konuşmana kaldığın yerden devam edebilirsin. Özgüvenli iletişim, en yüksek sesle konuşmak değildir. Kendi sesini gereksiz yere kısmamaktır.
Özgüven, dışarıdan nasıl göründüğünden daha fazlasıdır
Kendini daha güzel, daha zayıf, daha başarılı veya daha bilgili olduğunda özgüvenli hissedeceğine inanabilirsin. Fakat insan istediği görünüme ya da başarıya ulaştığında bile kendinden şüphe etmeye devam edebilir. Çünkü sorun her zaman sahip olduklarında değil, kendini hangi ölçütlere göre değerlendirdiğindedir.
Elbette görünüşünü beğenmek, iyi giyinmek veya bedeninde rahat hissetmek kendini iyi hissetmene katkı sağlayabilir. Ancak özgüvenini yalnızca görünüşüne bağlarsan bedenindeki her değişim, kendine verdiğin değeri de değiştirmeye başlar.
Bir hata yaptığında bütün değerini sorgulamamak, başkalarının seni beğenmediği anlarda da kendi fikrine sahip çıkabilmek ve kendine iyi bakmak için önce kendini kusursuz hâle getirmeyi beklememek önemlidir. Çekici görünmek ile kendine güvenmek de aynı şey değildir. Kendini rahat taşıman, iletişim kurarken geri çekilmemen ve kendini olduğundan daha küçük göstermemen dış görünüşünden bağımsız olarak etkileyici olabilir. Fakat asıl amaç daha çekici görünmek değil, kendi hayatının içinde daha rahat yer kaplayabilmektir.
Küçük Davranışlar, Kendinle İlgili İnancını Değiştirir
Özgüven bir gün aniden kazandığın bir duygu değildir. Bir konuşmada gözlerini kaçırmadığında, küçük bir sözünü tuttuğunda, çekindiğin bir şeyi denediğinde veya fikrini küçültmeden ifade ettiğinde yavaş yavaş oluşur. Bu davranışların her biri kendinle ilgili eski bir inanca karşı yeni bir kanıt üretir.
Belki hemen çok güçlü hissetmezsin, belki ilk denemede hâlâ gerilirsin. Ama önemli olan korkunun tamamen geçmesi değil, korkunun hayatındaki kararları tek başına vermemesidir.
Kendine Sor:
“Daha özgüvenli hissetmeyi beklemek yerine, bugün özgüvenli bir insanın yapacağı hangi küçük davranışı deneyebilirim?”
Çünkü çoğu zaman önce kendine güvenmezsin ve sonra harekete geçmezsin. Önce hareket edersin; ardından kendine güvenmeye başlarsın.
Kendine Güvenini Davranışlarınla Güçlendir
Nerede geri çekildiğini fark ediyor ama bunu nasıl değiştireceğini bilmiyorsan, büyük bir dönüşüm planına ihtiyacın olmayabilir. Hazırladığım mini e-kitapta, kendinden şüphe ettiğin alanları fark etmene, seni geri çeken düşünceleri ayırmana ve kendine güvenini günlük davranışlarınla güçlendirmene yardımcı olacak çalışmalar yer alıyor.
Kendi "Yol Haritanı"
Keşfetmeye Hazır mısın?
Bu makalede okudukların sadece bir başlangıç. Kendi haritandaki kör noktaları ve potansiyelleri masaya yatıralım.