Öz Saygını Geliştirecek 5 Güçlü Adım
Öz saygı, yalnızca kendinle ilgili güzel şeyler düşünmek değildir.
Öz saygı; istemediğin bir şeye hayır diyebilmek, seni inciten davranışları normalleştirmemek ve kendi ihtiyaçlarını sürekli ertelememektir.
Fakat bunu uzun süre yaptığında başkalarıyla olan ilişkisini korurken kendisiyle olan ilişkisini zedelemeye başlar.
Öz saygı bir anda kazanılan bir özellik değildir. Kendine karşı verdiğin küçük ama tutarlı kararlarla gelişir. İşte bu ilişkiyi güçlendirmene yardımcı olacak 5 adım:
1. Hayır demeyi öğren
Hayır demekte zorlanmanın altında çoğu zaman kötü biri olarak görülme, dışlanma veya sevilmeme korkusu vardır. Bir daveti reddedersen kırılacaklarını, bir isteği kabul etmezsen seni bencil bulacaklarını düşünebilirsin. Bu nedenle istemediğin hâlde “tamam” dersin.
Fakat başkalarına söylediğin her zoraki “evet”, bazen kendine söylediğin bir “hayır”dır. Zamanla istemediğin sorumlulukları üstlenmeye, seni yoran ortamlarda bulunmaya ve kendi ihtiyaçlarını sürekli ertelemeye başlayabilirsin.
Şu cümleleri kullanabilirsin:
- “Bu kez gelemeyeceğim.”
- “Şu anda bunu üstlenemem.”
- “Bunu yapmak bana uygun değil.”
- “Biraz düşünüp sana dönüşmek istiyorum.”
Hemen cevap vermek zorunda olmadığını hatırla. Bir talep geldiğinde kendine şu soruyu sor:
Dönüşüm Sorusu:
“Bunu gerçekten istediğim için mi kabul ediyorum, yoksa karşımdaki insanın tepkisinden çekindiğim için mi?”
2. Sana iyi gelmeyen ilişkileri yeniden değerlendir
En sık görüştüğün insanlar yalnızca ruh hâlini değil, kendinle ilgili düşüncelerini भी etkiler. Sürekli eleştirildiğin, küçümsendiğin veya duygularının görmezden gelindiği bir ilişkide kendinden şüphe etmeye başlayabilirsin.
Kendine şunları sor:
- Bu kişinin yanında kendim gibi davranabiliyor muyum?
- Duygularım ve düşüncelerim önemseniyor mu?
- Bu ilişki beni besliyor mu, yoksa sürekli tüketiyor mu?
- Rahatsız olduğum bir şeyi dile getirdiğimde dinleniyor muyum?
3. Seni sürekli tüketen ortamlardan uzaklaş
Bazen kötü hissetmenin nedeni senin yetersiz olman değil, sana uygun olmayan bir ortamda uzun süre kalmandır. Kendini ait hissetmediğin bir arkadaş grubu, sürekli gerildiğin bir iş ortamı veya mecbur hissettiğin için katıldığın davetler enerjini tüketir.
Değiştiremeyeceğin koşulların içinde bile kendine küçük hareket alanları oluşturabilirsin:
- Daha az görüşebilirsin.
- Geçirdiğin süreyi sınırlandırabilirsin.
- Bir daveti reddedebilirsin.
- Seni rahatlatan insanlara ve alanlara daha fazla yer açabilirsin.
4. Sınırlarını fark et ve açıkça ifade et
Sınır koymak, çevrene duvar örmek değildir. İnsanlara sana nasıl yaklaşabileceklerini göstermektir. Önemli olan, senin neye ihtiyaç duyduğunu fark etmen ve bunu açıkça ifade edebilmen.
Şöyle diyebilirsin:
- “Şu anda biraz yalnız kalmaya ihtiyacım var.”
- “Benimle bu şekilde konuşulduğunda rahatsız oluyorum.”
- “Plan yapmadan önce bana da danışılmasını istiyorum.”
- “Bu konu hakkında konuşmaya hazır değilim.”
- “Yardım etmek isterim ama bunu bugün yapamam.”
5. Kendini dürüstçe tanımaya başla
Öz saygı, kendini kusursuz görmek değildir. Güçlü yönlerini fark ederken geliştirmek istediğin taraflarını da inkâr etmeden görebilmektir. Kendini tanıdıkça neyi kabul edip neyi etmeyeceğin netleşir.
Kendine karşı dürüst olma soruları:
- Hangi durumlarda kendini geri çekiyorsun?
- En çok ne zaman kendinden şüphe ediyorsun?
- Hangi insanlara karşı sınır koymakta zorlanıyorsun?
- Kabul görmek için hangi yönlerini saklıyorsun?
- Kendine verdiğin hangi sözleri sürekli erteliyorsun?
Öz Saygı, Kendini Seçtiğin Anlarda Gelişir
Öz saygını geliştirmek için bir sabah bambaşka biri olarak uyanman gerekmiyor. Bugün istemediğin bir şeye dürüstçe hayır demen bile önemli bir başlangıçtır. Kendi sınırlarını keşfetmek için hazırladığım mini e-kitabı inceleyebilirsin.
Kendi "Yol Haritanı"
Keşfetmeye Hazır mısın?
Bu makalede okudukların sadece bir başlangıç. Kendi haritandaki kör noktaları ve potansiyelleri masaya yatıralım.